English (United Kingdom)Polish (Poland)Ukrainian (UA)Russian (CIS)

PostHeaderIcon Najczęściej Czytane

PostHeaderIcon Najnowsze


Lwowska Galeria Sztuki (do 4 lutego 1998 r. nosząca nazwę Lwowskiej Galerii Obrazów) jest największym muzeum sztuk pięknych na Ukrainie, w którym zebrano cenne i unikatowe dzieła malarstwa, rzeźby, grafiki, sztuki stosowanej i dekoracyjnej z krajów Zachodniej i Wschodniej Europy od średniowiecza do współczesności. Ogólna liczba eksponatów w zbiorach sięga 50 tys.

Decyzję o utworzeniu we Lwowie galerii sztuki europejskiej podjął magistrat miasta w 1897 roku. W 1902 r. jako pierwsze dla przyszłego muzeum zakupiono dzieła lwowskich artystów W. Leopolskiego („Zgon Acerny", „Skąpiec"), J. Styki, F. Wygrzywalskiego, a także płótna J. Matejki i E. Okunia. Na początku 1907 roku magistrat zakupił kolekcję sztuki zachodnioeuropejskiej (ok. 2 tys. eksponatów, w tym prawie 400 obrazów) od J. Jakowicza, magnata branży cukrowniczej ze wsi Sutkowce na Podolu. Zbiory Jakowicza były przewiezione do Lwowa 14 lutego 1907 roku i ta właśnie data uważana jest za dzień założenia muzeum. W 1914 r. dla galerii zakupiono budynek przy ul. Stefanyka 3 (dawniej ul. Ossolińskich), który należał do profesora Uniwersytetu Lwowskiego, historyka i zbieracza dzieł sztuki Władysława Łozińskiego. Zachowały się tutaj autentyczne wnętrza zdobione pod koniec XIX w., w szczególności, tzw. salon, z bogatą sztukaterią i pięknym żyrandolem. Do nowej Galerii weszły kolekcje podarowane miastu przez M. Tópfera (1905) i B. Orzechowicza (1919). Właśnie zbiory Orzechowicza umieszczone zostały w gmachu przy ul. Ossolińskich 3. W okresie międzywojennym zbiory wzbogacały przeważnie dzieła artystów polskich. Na skutek reorganizacji muzeów Lwowa w 1. 1939-1946 Lwowskiej Galerii Obrazów przekazano część zbiorów muzeum im. Lubomirskich, Bractwa Stauropigijskiego, Biblioteki Baworowskich, Muzeum Historycznego. Zbioty Galerii doznały dotkliwych strat podczas II wojny światowej. W 1. 1960-1990 Lwowska Galeria Obrazów przekształciła się w wielki zespół muzealny z kilkoma działami i licznymi filiami.

Z powodu braku powierzchni wystawienniczej znaczna część zbiorów jest stale przechowywana w magazynach i bywa udostępniana publiczności tylko na wystawach okolicznościowych. Do tej kategorii należą, w szczególności: zachodnioeuropejska rzeźba XV-XVIII w., kolekcje rysunków dawnych mistrzów (G.-B. Tiepolo, F. Guardi), miniatury XVII XIX w., zbiór sztuki rosyjskiej XVIII-XX w. (I. Lewitan, N. Roerich, K. Korowin, A. Dejneka), zbiór sztuki lwowskiej XIX-XX w. (A. Lange, J. Łuczyński, M. Jabłoński, A. Rej-chan, L. Drexlerowna), dzieła współczesnych lwowskich artystów (R. Sielski, P. Markowycz, O. Mińko, Z. Flinta, E. Myśko, I. Ostafijczuk, W. Ba-żaj). Galeria przechowuje również bogate archiwalia twórców kultury ukraińskiej oraz kolekcję malarstwa i

grafiki z donacji J. Muzyki (ponad 2 tys eksponatów).

Lwowska Galeria Sztuki ma wielkie zbiory sztuki europejskiej.

Poczesne miejsce zajmuje w nich kolekcja sztuki włoskiej, reprezentowanej przez malarstwo XIV-XVIII w. Wśród klasycznych okazów Renesansu włoskiego znajdują się obrazy „Ecce homo" szkoły Leonarda da Vinci, „Portret astronoma" Marco Basaitiego, „Portret mężczyzny" przypisywany Tycjanowi. Galeria posiada rzadkie dzieło Sofonisby Anguiscioli „Portret młodej patrycjuszki" (1558), pierwszej w historii sztuki kobiety-malarki, która zdobyła światową sławę. Obraz ten, należący do najlepszych w dorobku Anguiscioli, został namalowany przed samym odjazdem młodej artystki do Madrytu na zaproszenie króla Filipa II, na którego dworze pracowała ona przez niemal 20 lat. Nie mniej rzadkim i cennym z uwagi na ukryte znaczenia i ciekawą historię jest kompozycja Jacopo Zucchiego „Połów pereł i korali" (ok. 1590). Obraz znany jest w kilku wariantach, wśród nich tylko lwowski posiada oryginalną sygnaturę i zawiera portret wielkiego księcia Toskanii Ferdynanda Medici, który ten obraz zamówił. Znaczące miejsce w zbiorze zajmują prace wybitnych przedstawicieli szkoły weneckiej XVII-XVIII w.: B. Strozzi, P. Muttoni, A. Celesti, S. Ricci, G. Diziani, P. A. Novelli, B. Belotto.

Sztukę niemiecką reprezentują dzieła z XV-XVIII w. Do najlepszych należy kilka kompozycji, które powstały pod wpływem takich mistrzów jak M. Schon-gauer, H. Multscher, t. Cranach, twórców narodowej szkoły niemieckiego malarstwa XV- początku XVI w. Jednym z doskonałych przykładów stylu późnego gotyku jest obraz trzech świętych: Marii Magdaleny, Odylli i Klary, nieznanego malarza końca XV w. z kręgu M. Schon-gauera. Znaczny wkład w rozwój sztuki niemieckiego renesansu wnieśli przedstawiciele tzw. szkoły dunajskiej, którą w lwowskiej galerii reprezentuje „Judyta z głową Holofernesa" z warsztatu Łukasza Cranacha oraz dzieło Wolfganga Krodla „Golgota" (1535). Osiągnięcia niemieckiego malarstwa portretowego reprezentują płótna najlepszych przedstawicieli tego kierunku w Europie drugiej połowy XVIII w.: A.R. Me-ngsa „Portret F. Bartolozziego" (ok. 1751/52), A. Graffa „Portret Konstancji Rzewuskiej" (1789) oraz Angeliki Kauf-fmann „Portret Henryka Lubomirskiego" (1786). Ostatnie dzieło jest doskonałym przykładem modnego w owym czasie tzw. portretu mitologicznego.

Lwowska Galeria Sztuki posiada jedną z największych w Europie kolekcję sztuki austriackiej okresu baroku. Wzmożona ekspresja i wyraz dramatyczny są charakterystyczne dla tej szkoły. Na szczególną uwagę zasługują w niej malarskie szkice do monumentalnych malowideł wykonywanych przez wybitnych austriackich artystów XVIII w.: P. Trogera, F. A. Palko, J. Winterhaltera, M. Unterbergera, M. Knollera, F. A. Maulbertscha. Dzieła ostatniego artysty, wśród których są szkice do plafonów i fresków, a także takie arcydzieło jak obraz ołtarzowy "Święta Tekla", wyróżnia niezwykła uczuciowość i świetny, koloryt, doskonale charakteryzujące manierę tego „Mozarta austriackiego malarstwa".

Rzadkością wśród skarbów sztuki jest dzieło Georges'a de La Tour „U lichwiarza" (przed 1620). Jest to jeden z niewielu (około trzydziestu) zachowanych obrazów najbardziej zagadkowego w historii sztuki europejskiej malarza, który pracował w Lotaryngii w pierwszej połowie XVII w. Dzięki niezwykle ostremu postrzeganiu rzeczywistości i sile plastycznego wyrazu, tradycyjne sceny rodzajowe w interpretacji La Toura nabierają tajemniczej głębi, a niekiedy nawet mistycznego sensu.

F. Gerard. Portret K. Starzeńskiej. 1803 r.

skiej najbardziej godne uwagi są „Pieta" Luisa de Morales (koniec XVI w.) oraz studium Francisco Goi „Maja na balkonie".

Zbiory sztuki holenderskiej i flamandzkiej zaznajamiają z osiągnięciami różnych dziedzin malarstwa. Wysokim poziomem wykonania wyróżniają się martwe natury Flamandów Jana van Kessela, A. Adriaenssena, A. Brueghela i Holendra Jana Jansa van de Velde; marina „Burza na morzu" P. van Kroosa, leśne krajobrazy S. Romboutsa i M. Ho-

Z innych obrazów szkoły francuskiej na szczególną uwagę zasługują „Portret cesarzowej Marii Teresy" (ok. 1762) mistrza techniki pastelowej - J.E. Liotar-da oraz „Wnętrze rzymskiej świątyni" H. Roberta, jednego z prekursorów romantyzmu w Europie. Urok słynnej w swojej epoce awanturniczej piękności (pochodzącej z Galicji), znalazł doskonałe wcielenie w okazałym „Portrecie Katarzyny Starzeńskiej na tle krajobrazu" (1803) pędzla słynnego portrecisty Franęois Gerarda, ucznia J.L. Davida.

Ekspozycja sztuki Niderlandów jest niewielka, lecz zawiera kilka dzieł wybitnych mistrzów XVI w., w tym Jana van Scorela. W dziale sztuki hiszpań-

Szkoła P.P. Rubensa. Portret młodej kobiety

bbemy. Wpływ błyskotliwej maniery P.P. Rubensa widoczny jest w „Portrecie mężczyzny", a zwłaszcza w „Portrecie młodej kobiety", uświetniającym ten dział ekspozycji. Szczególny rodzaj malarstwa portretowego w XVII w. stanowiły półpostaciowe ujęcia charakterystycznych osób w określonych sytuacjach życia codziennego, które często miały sens alegoryczny. Do uznanych arcydzieł

Fragment ekspozycji sztuki polskiej XIX w.

wyróżniają się obrazy M. Bacciarel-lego, J.P. Norblina, K. Wojniakow-skiego, A. Orłowskiego, J.B. Plersza. W ekspozycji przedstawione są dzieła najwybitniejszych polskich mistrzów XIX w.: A. Grottgera, J. Matejki (obraz „Dzieci artysty"), J. Kossaka, H. Rodakowskiego, J. Brandta, W. Pruszkowskiego. Początek XX w. przedstawiają prace J. Stanisławskiego, J. Malczewskiego („Chrystus przed Piłatem"), J. Mehoffera, J. Fałata, O. Boznańskiej, W. Weissa, K. Sichulskiego, K. Dunikowskiego, J. Cybisa.

Ogólna część ekspozycji - sztuka Europy XIX-XX w. - zaznajamia z dziełami artystów rozmaitych szkół narodowych i kierunków. Prawdziwą rewolucją w sztuce europejskiej stał się kult pleneru, zapoczątkowany we Francji przez artystów szkoły bar-bizońskiej, wśród których był także N. Diaz de la Pena („Jesienny krajobraz"). Artystyczne poszukiwania na początku XX w. ukazują prace tego rodzaju należy para obrazów malarza z Utrechtu G. van Honthor-sta „Kobieta z gitarą" i „Mężczyzna z violą da gamba" (1631).

Zbiory sztuki polskiej od XVI do pierwszej polowy XX w. zgromadzone w Lwowskiej Galerii Sztuki są najobszerniejsze w świecie poza granicami Polski. Wśród artystów, którzy pracowali w okresie rządów ostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764-1795)

Muzeum „Rusałka Dniestrowa" - dział

Lwowskiej Galerii Sztuki

Muzeum „Rusałka Dniestrowa" otwarto jednocześnie z odsłonięciem pomnika Markijana Szaszkewycza (rz. D. Krwawycz i M. Posikira, arch. W. Dubinina i M. Fedyk) 15 września 1990 r. Markijan Szaszkewycz (1811-1843) -poeta, pisarz, tłumacz. Był inspiratorem ułożenia i wydania pierwszej w Galicji książki napisanej językiem ludowym i alfabetem ukraińskim - almanachu pieśni ludowych pod tytułem „Rusałka Dnistrowaja" (Dniestrowa).

Ekspozycja Muzeum „Rusałka Dniestrowa" mieści się w dzwonnicy dawnej cerkwi św. Ducha - zabytku architektury z XVIII w. W cerkwi znajdował się ikonostas pędzla Ł. Dolińskiego, ściany pokrywały malowidła M. Sosenki. W 1939 r. cerkiew zniszczyła bomba, zachowała się tylko dzwonnica z barokowym hełmem. Unikatowy zegar wieżowy, który hetman Iwan Wygowski w XVII w. ufundował do Skitu Maniawskiego, przywieziono i zamontowano na dzwonnicy cerkwi św. Ducha w końcu XVIII w. W 1783 roku cerkiew i sąsiednie budynki zostały przekazane greckokatolickiemu Seminarium Duchownemu, w którym studiowali M. Szaszkewycz, I. Wagilewicz, J. Gołowacki - twórcy „Rusałki Dniestrowej" i założyciele (w 1833 r.) demokratycznego spo-łeczno-kulturalnego ugrupowania „Ruśka Trijca" (Ruska Trójca). Eksponaty muzeum ukazują zbieracką, badawczą, literacką, wydawniczą oraz publicystyczną działalność „Ruskiej Trójcy". Aby ominąć lwowską i wiedeńską cenzurę młodzi entuzjaści przy poparciu postępowych słowiańskich działaczy zdołali wydać almanach „Rusałka Dniestrowa" w 1837 r. w Budzie na Węgrzech w drukarni uniwersytetu w Peszcie. W muzeum przedstawione są dokumenty, które dokładnie opowiadają o układaniu almanachu, warunkach wydania, nakładzie i losach książki.

Adres muzeum: ul. Kopernika 40, tel. 72-47-96. Muzeum jest otwarte codziennie oprócz poniedziałków i wtorków w godzinach 11-16.

Muzeum Sztuki Dawnej Ukraińskiej

Książki - dział Lwowskiej Galerii Sztuki

Muzeum, otwarte 27 czerwca 1997 r., utworzono ze zbiorów wcześniej należących do Muzeum Iwana Fedorowa, które istniało we Lwowie w 1. 1977-1990.

Nowa ekspozycja Muzeum Książki, umieszczona w dwóch salach, przedstawia głównie starodruki - dzieła ukraińskich średniowiecznych wydawców, drukarzy i rytowników o wielkiej wartości artystycznej. W stałej ekspozycji znajdują się również iluminowane rękopisy, wydrukowana jeszcze przed Fedorowem „Ewangelia" (wyróżniająca się wąską czcionką), lwowskie i ostrogskie wydania I. Fejdorowa, „Trankwilion", „Wełykyj trebnyk" (zbiór tekstów liturgicznych) P. Mohyły; bogaty zbiór rycin D. Stnkewycza, Illi, braci Tarasewiczów, I. Fyłypowycza. Interesujące są mistrzowsko grawerowane mapy Ukrainy z XVII-XVIII w., jak też okazy grafiki ludowej. Unikatowe księgi pochodzące z epok renesansu i baroku, jak na przykład, „Biblia roślin" (opis roślin, z ręcznie kolorowanymi rysunkami) wydana przez M. Isyngryna we Frankfurcie nad Menem w pol. XVI w. lub „Kronika całego świata" M. Bielskiego (ułożona jeszcze przed odkryciem Ameryki) reprezentują dawne druki europejskie. Trzecia sala muzeum odtwarza wnętrze i atmosferę średniowiecznej drukarni. Znajdują się tutaj drewniany warsztat drukarski z XVII w. z kasztą drewnianych czcionek, prasa introligatorska oraz inne autentyczne narzędzia i przedmioty. W Muzeum Książki jest także sala wystawowa, służąca do urządzania zmiennych okolicznościowych wystaw o bibliofilsko-artystycznym lub literacko-historycznym charakterze.

Adres muzeum: ul. Kopernika 15A (w dziedzińcu pałacu Potockich), tel. 72-25-36. Muzeum jest otwarte codziennie, oprócz poniedziałków, w godzinach 11-16.

Muzeum Jana Jerzego Pinsla

W 1996 r. w dawnym kościele Sióstr Klarysek otwarto muzeum „Lwowska rzeźba barokowa XVIII w. Muzeum twórczości Jana Jerzego Pinsla".

Rzeźbiarz ten pojawił się w 1. 40. XVIII w. w Buczaczu (woj. Tarnopolskie) na dworze Mikołaja Potockiego. Pracował tu nad serią kamiennych rzeźb stanowiących ozdobę ratusza w Buczaczu, posągami Jana Nepomucena (1750) i Matki Boskiej (1751) w okolicach Buczacza. Potem pracował w kościele w Horodence. W końcu lat 50. XVIII w. stworzył zespół rzeźb na fasadzie katedry św. Jura we Lwowie, wykonywał rzeźby ołtarzowe w lwowskim kościele św. Marcina, a także w Monasterzyskach (woj. Tarnopolskie). W 1761 r. artysta zmarł.

Najbardziej charakterystycznym dziełem Pinsla, o silnym oddziaływaniu emocjonalnym, jest wystawiona w muzeum kompozycja rzeźbiarska z ołtarza kościoła we wsi Hodowica pod Lwowem. Twórczość Pinsla jest zjawiskiem wybitnym w historii światowej kultury. Europejski z pochodzenia i wykształcenia artysta, pracował na Kresach Rzeczypospolitej, gdzie wywarł silny wpływ na współczesnych rzeźbiarzy. Mistrz ten pozostawił niezwykle oryginalną spuściznę w sztuce Europy XVIII wieku i stworzył lwowską szkołę rzeźby barokowej, do której zalicza się prawie 40 rzeźbiarzy.

Muzeum przy pl. Mytnym 1 (tel. 75-69-66) otwarte jest codziennie, oprócz poniedziałków, w godzinach 11-16.

Kaplica Boimów - dział Lwowskiej Galerii Sztuki

Opis kaplicy patrz na str. 37. Muzeum jest czynne w miesiącach letnich codziennie, oprócz poniedziałków, w godzinach 11-16.

Muzeum Zabytków Starożytnego Lwowa - dział

Lwowskiej Galerii Sztuki

Muzeum utworzono w 1993 r. w związku z rezultatami wieloletnich badań jednej z najstarszych świątyń Lwowa -kościoła św. Jana Chrzciciela.

Już same mury tej budowli można uważać za niezwykle cenny zabytek. Wiążą się z nimi legendy o założycielu Lwowa księciu Lwie i jego macosze Konstancji, a szereg zachowanych do dziś detali architektonicznych pochodzących z XIII XIX w. świadczy nie tylko o wysokich umiejętnościach staroruskich budowniczych, ale też o fenomenie współdziałania kultur wielu narodów we Lwowie czasów książęcych oraz wieków następnych.

Ekspozycja muzeum poświęcona jest znaleziskom archeologicznym, dziełom sztuki, zabytkom sakralnym, dokumentom historycznym, które opowiadają o okolicznościach powstania i najdawniejszym okresie istnienia Lwowa, życiu i kulturze średniowiecznego miasta.

Jednym z najcenniejszych eksponatów jest ikona „Lwowska Bogarodzica" pochodząca z polowy XIV w. (tymczasowo przechowywana w magazynie Lwowskiej Galerii Sztuki).

Muzeum jest otwarte codziennie, oprócz poniedziałków, w godzinach 11-17.Ikona „Lwowska Bogarodzica".

Adres: pl. Staiy Rynek (lub ul.XIV w

Użhorodska) 1, tel. 72-28-86.

Lwowska Galeria Sztuki ma także pozamiejskie filie na terenie obwodu Lwowskiego: muzea-rezerwaty „Zamek w Olesku", „Zamek w Podhorcach", „Zamek w Złoczowie" (patrz str. 282-285), „Baszta w Piatnyczanach", oraz Muzeum Memorialne M. Szaszkewycza w jego domu rodzinnym we wsi Pidłyssia (Podlesie) w rejonie złoczowskim.

 
Reklama
English (United Kingdom)Polish (Poland)Ukrainian (UA)Russian (CIS)